26820 639 300x200 - تکرار طرح‌های شکست‌خورده گذشته؟
تکرار طرح‌های شکست‌خورده گذشته؟
در طی همه این سال‌ها یا تمامی آموزش‌های مهارتی در آموزش و پرورش در مدارس کاردانش و فنی و حرفه‌ای متمرکز شده‌اند و یا اگر طرح و برنامه‌ای برای پرکردن این جای خالی مهم در مدارس به اجرا گذاشته شده، به دلیل عدم اهمیت آن در بین مسؤولان و اولیا مدارس ابتدا به صورت نیم‌بند و مقطعی اجرا شده و در آخر چیزی جز توقف و فراموشی طرح‌ها و برنامه‌های مهارتی در مدارس نصیب نظام آموزش و پرورش ما نشده است.

به گزارش پایگاه تحلیلی خبری البرزبان؛طرح ” ایران مهارت” قرار است به صورت کوتاه‌مدت و طی یک بازه زمانی ۴ ساله برای دانش‌آموزان دوره اول و دوم متوسطه نظری برگزار شود و در متن توافقنامه اهدافی نظیر توسعه فرهنگ کار و کارآفرینی و توسعه و تقویت آموزش‌های مهارت محور مورد توجه قرار گرفته است.

در دورنمای این طرح، اجرای ملی آن مدنظر مسؤولان آموزش و پرورش و سازمان فنی و حرفه‌ای قرار گرفته و قرار است بخش وسیعی از مدارس دوره‌های متوسطه اول و دوم، تحت پوشش قرار گیرند. اما آن چیزی که به عنوان مرحله اول اجرای آن بیان شده این است که گویا ابتدا قرار است مدارس در این سال تحصیلی به صورت کاملاً داوطلبانه و با برنامه‌ریزی وزارت آموزش و پرورش، مشارکت ‌کنند و ضمن ایجاد تغییر در برنامه‌های درسی مدارس، بحث مهارت‌آموزی در برنامه درسی آموزش و پرورش قرار داده می‌شود.

آموزش ۵۰۰ مهارت به دانش‌آموزان
در برنامه “ایران مهارت” حدود ۵۰۰ مهارت برای دانش‌آموزان استان‌های مختلف در نظر گرفته شده که به گفته سید محمد بطحایی، وزیر آموزش و پرورش این دانش‌آموزان بنا به علاقه، امکانات و مقتضیات منطقه‌ای، می‌توانند مهارت‌های مناسب را انتخاب کنند. همه این مهارت‌ها متناسب با شرایط هر مدرسه و منطقه در نظر گرفته شده که از جمله آن‌ها می‌توان به کار روی چوب، صنعت جواهرسازی، کار روی طلا، سفالگری و… اشاره کرد.

در این طرح، دبیرستانی‌ها در ۲۰ جلسه ۱٫۵ساعته با مهارت‌های پایه آشنا می‌شوند و به گفته مسؤولان، قرار است اکثر این آموزش‌ها در داخل مدرسه صورت گیرد، فقط در برخی رشته‌ها که تجهیزات قابل انتقال نیست، دانش‌آموزان باید به مراکز فنی بروند.

وظایف سازمان فنی و حرفه‌ای در طرح “ایران مهارت”
همه می‌دانیم که حدود ۱۳ میلیون دانش‌آموز در کشور حضور دارند و بدون شک آموزش‌های مهارت‌ این دانش‌آموزان نیازمند ایجاد امکاناتی منحصر به فرد است و از آن‌جایی که امکانات و زیرساخت‌های آموزش و پرورش مناسب برای مهارت‌های عملی دانش‌آموزان نیست و بیشتر بر پایه‌ آموزش‌های نظری بنا نهاده شده، سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای با داشتن بیش از ۱۰ هزار آموزشگاه فنی و حرفه‌ای و ۶۰۰ مرکز آموزش خصوصی و دولتی، در این طرح در کنار مدارس آموزش و پرورش قرار گرفته و تا از پتانسیل‌هایش در جهت مهارت‌آموزی به دانش‌آموزان استفاده شود.

تدوین استانداردهای آموزشی مورد نیاز مدارس بر اساس نیازهای اقلیمی و گروه‌های سنی و جنسیتی دانش‌آموزان با همکاری وزارت آموزش و پرورش، به روزآوری استانداردها و تدوین استانداردهای جدید آموزش مهارت‌ها، اجرای آموزش‌های مهارتی توسط مراکز دولتی و یا آموزشگاه‌های وابسته، فراهم کردن زمینه تربیت مربیان، ارائه تأییدیه رسمی شرکت در دوره‌های آموزشی، نظارت بر فرآیند آموزش مهارتی مدارس؛ از جمله وظایفی است که در متن توافقنامه برای سازمان فنی و حرفه‌ای تعیین شده است.

وظایف متقابل وزارت آموزش و پرورش
ورود اطلاعات دانش‌آموزان در پورتال جامع سازمان فنی و حرفه‌ای توسط مدارس مجری، فرهنگسازی لازم در آموزش و پرورش جهت ورود مدارس به اجرای طرح مهارت‌های کوتاه‌مدت، تهیه شیوه‌نامه‌های مرتبط اجرای طرح در آموزش و پرورش، برنامه‌ریزی بخشی از سرفصل‌های آموزش خانواده به موضوع مهارت‌آموزی، فراهم کردن زمینه مشارکت و بهره‌گیری از همه ظرفیت‌ها در جهت توسعه طرح نیز از جمله تعهدات وزارت آموزش و پرورش در اجرای طرح “ایران مهارت” است.

سه محور طرح “ایران مهارت”
به گفته وزیر آموزش و پرورش این طرح در سه زمینه هدف‌گذاری شده است؛ محور اول اختصاص به مهارت‌هایی دارد که مختصات سبک زندگی ایرانی اسلامی را تقویت کند و در این مسیر از متخصصان تعلیم و تربیت استفاده می‌شود.

محور دوم این طرح، تقویت مهارت‌های پایه‌ای است تا دانش‌آموزان با هدف کارآفرینی در آینده بتوانند مهارت‌هایی را کسب کنند و به کارآفرینی علاقه‌مند شوند و محور سوم، آموزش‌های مهارتی منجر به اشتغال است.

توجه به امر مهارت‌آموزی در سیاست های ابلاغی کشور
مهارت، یک توانایی اکتسابی برای انجام یک کار خاص جهت رسیدن به یک نتیجه از پیش تعیین‌شده در زمان مشخص است و به همین سبب امر مهارت‌آموزی نقش مهمی در رونق اشتغال و کارآفرینی در توسعه پایدار کشور دارد تا به آن‌جا که در سیاست‌های ابلاغی رهبر انقلاب بارها به مقوله آموزش‌های مهارتی اشاره شده است.

به عنوان مثال در متن سیاست‌های کلی تولید ملی، حمایت از کار و سرمایه ایرانی بندی به این شرح آمده است: توانمندسازی و ارتقاء بهره‌وری نیروی کار با افزایش انگیزه، مهارت و خلاقیت و ایجاد تناسب بین مراکز آموزشی و پژوهشی با نیازهای بازار کار. یا درسیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی به سهم‌بری عادلانه عوامل در زنجیره تولید مصرف متناسب با نقش آن‌ها در ایجاد ارزش، به‌ویژه افزایش سهم سرمایه انسانی از طریق ارتقاء آموزش، مهارت، خلاقیت، کارآفرینی و تجربه اشاره شده است. همچنین در نقشه جامع علمی کشور نیز به‌طور پی در پی در بخش‌های گوناگون به آموزش مهارت از طریق مجاری آموزشی مختلف تأکید شده است.

جای خالی مهارت‌آموزی در نظام آموزش و پرورش
اگر بخواهیم مروری بر وضعیت آموزش‌های رسمی داشته باشیم باید آن‌ها را در دو بخش بررسی کنیم: اول، دوره‌های متوسطه آموزش و پرورش پیش از ورود به دانشگاه و دوم، دوره‌های آموزش عالی مهارتی در دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی.

متأسفانه آن‌چه که نقطه تمایز نظام آموزش و پرورش کشور با نظام‌های آموزش کشورهای پیشرفته به‌شمار می‌آید، تمایزبخشی بین آموزش‌های مهارتی و آموزش‌های نظری است. در مدارس کشور به دروس مهارتی اهمیت چندانی نمی‌دهند و آن‌چه که در صدر توجه است، دروس نظری و تئوری است و این امر با برجسته‌تر شدن نقش کنکور به شکل غلیظ‌تری دنبال می‌شود که حاصل آن چیزی جز بحران اشتغال در آینده نیست.

کاهش دانش آموزان مدارس فنی کشور/ طرح‌هایی که نیم‌بند اجرا می‌شوند
در طی همه این سال‌ها یا تمامی آموزش‌های مهارتی در آموزش و پرورش در مدارس کاردانش و فنی و حرفه‌ای متمرکز شده‌اند و یا اگر طرح و برنامه‌ای برای پرکردن این جای خالی مهم در مدارس به اجرا گذاشته شده، به دلیل عدم اهمیت آن در بین مسؤولان و اولیا مدارس ابتدا به صورت نیم‌بند و مقطعی اجرا شده و در آخر چیزی جز توقف و فراموشی طرح‌ها و برنامه‌های مهارتی در مدارس نصیب نظام آموزش و پرورش ما نشده است. حتی تعداد دانش‌آموزان (هنرجویان) مدارس کار و دانش و فنی و حرفه‌ای که در سال ۸۴ بالغ بر ۸۰۵٫۹۴۲ نفر بوده، در سال ۹۳ به ۶۹۰٫۹۸۵ نفر کاهش یافته است و همه این‌ها نشان‌دهنده این است که مهارت‌آموزی بحران حال حاضر و آینده فضای اشغال در کشور است.

طرح‌های مهارت‌آموزی که در گذشته اجرا شدند
طرح “ایران مهارت” تنها طرح مهارت‌آموزی نیست که قرار است در مدارس اجرا شود بلکه در تاریخ عملکرد آموزش و پرورش کشور طرح‌های این‌چنینی بسیار تکرار شده‌اند. اولین آن طرح “کاد” بود که مربوط به دهه ۶۰ شمسی می‌شود و کمتر دانش‌آموزی را می‌توان یافت که در آن دوره از خاطرات اجرای این طرح و دوران کارورزی در کارگاه‌های فنی چیزی به یاد نداشته باشد.

ویژگی بارز طرح “کاد” اختصاص ساعت‌هایی برای مهارت‌آموزی بود که دانش‌آموزان بایستی این ساعت‌ها را در کارگاه‌هایی خارج از مدارس می‌گذراندند. از نکات مثبت و منفی آن بسیار گفته شده ولی آن‌چه که بیش از همه برجسته‌تر است میزان بالای خطرات کاری در کارگاه‌های خصوصی خارج از نظارت آموزش و پرورش و احتمال سوءاستفاده کاری از دانش‌آموزان بود. همچنین عدم وجود مقیاس و معیار مناسب تعیین کیفیت دوره‌های آموزشی در این طرح نیز مزید بر علت بود که در نهایت موجبات برچیده‌شدن آن را فراهم کرد.

بعد از آن طرح “کاج” به میان آمد که تقریباً شبیه طرح “کاد” بود اما تنها مختص دانش‌آموزان نبود بلکه مهارت‌آموزی جوانان را نیز در بر می‌گرفت و امروز هر آن‌چه که به عنوان طرح “کاج” یاد می‌شود، تنها اختصاص به جوانان و فارغ‌التحصیلان دانشگاه دارد.

طرح “کاشف” و راه‌اندازی مراکز رشد کسب و کار دانش‌آموزی
اگر طرح کاشف را نیز در دسته طرح‌های مهارت‌آموزی آموزش و پرورش نام ببریم، خواهیم دید که آن‌چه که بیش از همه در این طرح به آن تأکید شده، کارآفرینی است. برگزاری سالانه آزمون سنجش استعداد کارآفرینی دانش‌آموزان توسط سازمان سنجش آموزش کشور، اجرای برنامه آموزشی مختلف در حوزه پرورش کارآفرینی دانش‌آموزان، تدوین کتاب‌های راهنما برای اولیاء‌ و معلمان، برگزاری مسابقه‌های سراسری کسب و کارهای دانش‌آموزی و… از جمله اقداماتی است که در طرح کاشف پیش‌بینی شده بود.

مطابق این طرح، دانش‌آموزانی که در مسابقه‌‌های سراسری کاشف شرکت کرده و ایده‌های کسب و کاری داشته باشند که در این مسابقات حایز شرایط لازم شوند، با تأیید اولیاء خود می‌توانند مجوز لازم برای حضور در مراکز رشد کسب و کارهای دانش‌آموزی کاشف را به‌دست آورده و در این مراکز حضور یابند. در این مراکز از ایده‌‌های دانش‌آموزی حمایت می‌شود تا بتوانند کسب و کارهای موفقی را راه‌اندازی کنند.

این طرح تا سال گذشته در حال اجرا بود و سامانه‌ای برای ثبت‌نام دانش‌آموزان راه‌اندازی شد ولی هنوز معلوم نیست که با وجود تغییر مسؤولان آموزش و پرورش طرح “کاشف” همچنان در حال اجراست یا خیر.

تغییر ساختار تحصیلی آموزش و پرورش، پیش‌نیاز موفقیت طرح‌های مهارت‌آموزی
بدون شک آموزش‌های مهارتی حلقه مفقوده اشتغال و کارآفرینی در کشور ماست. راه‌حل اساسی برای ایجاد اثربخشی این‌گونه طرح‌ها این است که ابتدا باید این باور در مسؤولان نظام آموزشی کشور و در پی آن معلمان و اولیاء مدارس به‌وجود آید که همه معیارها بر حول محور نظام کنکور نمی‌چرخد و آموزش‌های مهارتی باید در کنار آموزش‌های نظری مطرح شود. بعد از آن مدیران دولتی و خصوصی باید بدانند که همه معیارهای سنجش صلاحیت نیروی کار، مدرک‌گرایی نیست و در کنار آن یک نظام صلاحیت حرفه‌ای لازم است.

اما مسأله این‌جاست که در شرایطی که اکثر مدارس کشور به‌واسطه تعطیلی‌های گاه و بی‌گاه به سبب آلودگی هوا و همچنین تعطیلی روزهای پنجشنبه در مضیغه آموزشی قرار دارند و به‌واسطه اهمیتی که به مباحث نظری و تئوری داده می‌شود، بیشتر کلاس‌های فوق‌برنامه را به این دروس مهم کنکوری اختصاص می‌دهند، چگونه قرار است ۲۰ جلسه یک و نیم ساعته مهارت‌آموزی برگزار شود؟ و آیا همه جزئیات این طرح با توجه به امکانات همه مدارس کشور تعیین شده است؟ از سویی با توجه به مطالبه اولیاء دانش‌آموزان مبنی بر توجه بیشتر مدارس به دروس نظری فرزندانشان که نشان‌دهنده عدم درک اهمیت آموزش مهارت‌ها توسط خانواده‌هاست، آیا نمی‌توان پیش‌بینی کرد که این طرح جدید آموزش و پرورش هم مانند سایر طرح‌های این حوزه، به‌ سرانجام نرسد؟

به هر روی اجرای هر برنامه‌ای که در حوزه مهارت آموزی باشد می‌تواند بر افزایش ضریب کیفی نظام آموزشی کشور تأثیر مثبت داشته باشد. اما اگر این تحولات همراه با نگرشی سیستمی و جامع و در نظرگرفتن همه امکانات زیربنایی نباشد، نمی‌تواند نتیجه‌ای اثربخش را به دنبال داشته باشد.

انتهای پیام/ ۹۵۰۸۱۵

برچسب ها :

به اشتراک بگذارید :

دیدگاه

۱) البرزبان، نظراتی را که حاوی توهین، هتاکی و افترا باشد را منتشر نخواهد کرد .

۲) از انتشار نظراتی که فاقد محتوا بوده و صرفا انعکاس واکنشهای احساسی باشد جلوگیری خواهد شد .

۳) لطفا جهت بوجود نیامدن مسائل حقوقی از نوشتن نام مسئولین و شخصیت ها تحت هر شرایطی خودداری نمائید .

۴) لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید .

۵) در صورت وارد کردن ایمیل خود ، پس از تعیین تکلیف نظر موضوع به اطلاع شما خواهد رسید .